{"id":754,"date":"2025-08-20T23:14:04","date_gmt":"2025-08-20T19:44:04","guid":{"rendered":"https:\/\/javadonline.com\/?p=754"},"modified":"2026-08-05T11:27:21","modified_gmt":"2026-08-05T07:57:21","slug":"small-language-models","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/small-language-models\/","title":{"rendered":"\u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9 (SLMs): \u0622\u06cc\u0646\u062f\u0647 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f \u0648 \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0686\u0634\u0645\u200c\u0627\u0646\u062f\u0627\u0632 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc (AI) \u0648 \u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u0634 \u0632\u0628\u0627\u0646 \u0637\u0628\u06cc\u0639\u06cc (NLP) \u067e\u06cc\u0648\u0633\u062a\u0647 \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644 \u062a\u062d\u0648\u0644 \u0627\u0633\u062a \u0648 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u06cc\u0627\u0646\u060c \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af (Large Language Models &#8211; LLMs) \u0628\u0647 \u062f\u0644\u06cc\u0644 \u0642\u0627\u0628\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0686\u0634\u0645\u06af\u06cc\u0631 \u062e\u0648\u062f \u062a\u0648\u062c\u0647 \u0634\u0627\u06cc\u0627\u0646\u06cc \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u062e\u0648\u062f \u062c\u0644\u0628 \u06a9\u0631\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f. \u0628\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0627\u0644\u060c \u062f\u0631 \u06a9\u0646\u0627\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0639\u0638\u06cc\u0645\u060c \u067e\u0627\u0631\u0627\u062f\u0627\u06cc\u0645 \u0646\u0648\u06cc\u0646\u06cc \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644 \u06a9\u0633\u0628 \u0627\u0647\u0645\u06cc\u062a \u0627\u0633\u062a: \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9 (Small Language Models &#8211; SLMs). \u0627\u06cc\u0646 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0641\u0634\u0631\u062f\u0647 \u0648 \u062f\u0631 \u0639\u06cc\u0646 \u062d\u0627\u0644 \u0642\u062f\u0631\u062a\u0645\u0646\u062f\u060c \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644 \u0628\u0627\u0632\u0622\u0641\u0631\u06cc\u0646\u06cc \u0634\u06cc\u0648\u0647 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631 \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u06cc \u0647\u0648\u0634\u0645\u0646\u062f \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f \u0648 \u062a\u0648\u0627\u0632\u0646\u06cc \u0642\u0627\u0646\u0639\u200c\u06a9\u0646\u0646\u062f\u0647 \u0645\u06cc\u0627\u0646 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u060c \u0628\u0647\u0631\u0647\u200c\u0648\u0631\u06cc \u0648 \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u0627\u0631\u0627\u0626\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u0642\u0627\u0644\u0647 \u0628\u0647 \u062f\u0646\u06cc\u0627\u06cc SLM\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u062f \u0648 \u0645\u0632\u0627\u06cc\u0627\u060c \u0646\u0648\u0622\u0648\u0631\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062d\u0631\u06a9 \u0645\u0648\u0641\u0642\u06cc\u062a \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0648 \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062a\u0646\u0648\u0639\u0634\u0627\u0646 \u0631\u0627 \u062f\u0631 \u0635\u0646\u0627\u06cc\u0639 \u06af\u0648\u0646\u0627\u06af\u0648\u0646 \u0628\u0631\u0631\u0633\u06cc \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9 (SLMs) \u0686\u0647 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f\u061f<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SLM\u0647\u0627 \u0646\u0645\u0627\u06cc\u0627\u0646\u06af\u0631 \u067e\u06cc\u0634\u0631\u0641\u062a\u06cc \u0642\u0627\u0628\u0644 \u062a\u0648\u062c\u0647 \u062f\u0631 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f \u0648 \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u0635\u0648\u0631 \u0631\u0627 \u06a9\u0647 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u0647\u0645\u0648\u0627\u0631\u0647 \u0628\u0631\u062a\u0631\u0646\u062f\u060c \u0628\u0647 \u0686\u0627\u0644\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0634\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u062a\u0639\u0631\u06cc\u0641 SLM\u0647\u0627 \u0648 \u0648\u06cc\u0698\u06af\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0635\u0644\u06cc \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9 (SLMs)\u060c \u0646\u0633\u062e\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9\u200c\u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0627\u0632 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f. \u0628\u0631\u062e\u0644\u0627\u0641 <a href=\"https:\/\/drjk.ir\/blog\/large-language-models\/\" target=\"_blank\" data-type=\"post\" data-id=\"730\" rel=\"noreferrer noopener\">LLM\u0647\u0627<\/a> \u06a9\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0635\u062f\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0631\u062f \u06cc\u0627 \u062d\u062a\u06cc \u062a\u0631\u06cc\u0644\u06cc\u0648\u0646\u200c\u0647\u0627 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631 \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647 \u0628\u0627\u0634\u0646\u062f\u060c SLM\u0647\u0627 \u0645\u0639\u0645\u0648\u0644\u0627\u064b \u0628\u0627 \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0648\u0646\u200c\u0647\u0627 \u062a\u0627 \u0686\u0646\u062f \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0631\u062f \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631 \u06a9\u0627\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u0646\u062f. \u0639\u0644\u06cc\u200c\u0631\u063a\u0645 \u0627\u0646\u062f\u0627\u0632\u0647 \u06a9\u0627\u0647\u0634\u200c\u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647\u060c SLM\u0647\u0627 \u0628\u0647 \u06af\u0648\u0646\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0637\u0631\u0627\u062d\u06cc \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0628\u062e\u0634 \u0628\u0632\u0631\u06af\u06cc \u0627\u0632 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0648 \u062a\u0637\u0628\u06cc\u0642\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u0647\u0645\u062a\u0627\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u062e\u0648\u062f \u0631\u0627 \u062d\u0641\u0638 \u06a9\u0646\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0628\u0647\u200c\u0637\u0648\u0631 \u062e\u0627\u0635 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0628\u0647\u0631\u0647\u200c\u0648\u0631\u06cc \u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u0648 \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u0645\u0647\u0646\u062f\u0633\u06cc \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0637\u06cc\u0641 \u0648\u0633\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631\u06cc \u0627\u0632 \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u0647\u0627 \u0648 \u0645\u062d\u06cc\u0637\u200c\u0647\u0627 \u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0645\u0642\u0627\u06cc\u0633\u0647 SLM\u0647\u0627 \u0648 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af (LLMs)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u062a\u0645\u0627\u06cc\u0632\u0627\u062a \u0627\u0635\u0644\u06cc \u0645\u06cc\u0627\u0646 SLM\u0647\u0627 \u0648 LLM\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u0627\u0646\u062f\u0627\u0632\u0647\u060c \u067e\u06cc\u0686\u06cc\u062f\u06af\u06cc\u060c \u0646\u06cc\u0627\u0632\u0645\u0646\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a\u06cc \u0648 \u0647\u0632\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0648 \u0639\u0645\u0644\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0646\u0647\u0641\u062a\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u062a\u0639\u062f\u0627\u062f \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631\u0647\u0627:<\/strong> LLM\u0647\u0627 \u0627\u063a\u0644\u0628 \u0634\u0627\u0645\u0644 \u062f\u0647\u200c\u0647\u0627 \u062a\u0627 \u0635\u062f\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0631\u062f \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f\u060c \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644\u06cc \u06a9\u0647 \u062f\u0627\u0645\u0646\u0647 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631\u0647\u0627\u06cc SLM\u0647\u0627 \u0627\u0632 \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0648\u0646\u200c\u0647\u0627 \u062a\u0627 \u0686\u0646\u062f \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0631\u062f \u0645\u062a\u063a\u06cc\u0631 \u0627\u0633\u062a.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a\u06cc:<\/strong> SLM\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u0645\u0642\u0627\u06cc\u0633\u0647 \u0628\u0627 LLM\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f GPT-5\u060c \u0628\u0647 \u062a\u0648\u0627\u0646 \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a\u06cc\u060c \u062d\u0627\u0641\u0638\u0647 \u0648 \u0627\u0646\u0631\u0698\u06cc \u0628\u0647 \u0645\u0631\u0627\u062a\u0628 \u06a9\u0645\u062a\u0631\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0646\u062a\u0627\u062c \u0646\u06cc\u0627\u0632 \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u06a9\u0627\u0647\u0634 \u062f\u0631 \u0646\u06cc\u0627\u0632\u0645\u0646\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627 \u0628\u0647 \u0645\u0639\u0646\u0627\u06cc \u0647\u0632\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u067e\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u200c\u062a\u0631 \u0632\u06cc\u0631\u0633\u0627\u062e\u062a\u060c \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a \u0648 \u062c\u0645\u0639\u200c\u0622\u0648\u0631\u06cc \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u062d\u062c\u0645 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634\u06cc:<\/strong> \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644\u06cc \u06a9\u0647 LLM\u0647\u0627 \u0628\u0631 \u0631\u0648\u06cc \u0645\u062c\u0645\u0648\u0639\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062a\u0646\u06cc \u0639\u0638\u06cc\u0645\u06cc \u0628\u0627 \u062d\u062c\u0645 \u067e\u062a\u0627\u0628\u0627\u06cc\u062a \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u0628\u06cc\u0646\u0646\u062f \u062a\u0627 \u0638\u0631\u0627\u0641\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u067e\u06cc\u0686\u06cc\u062f\u0647 \u0632\u0628\u0627\u0646 \u0631\u0627 \u062f\u0631\u06a9 \u06a9\u0631\u062f\u0647 \u0648 \u062f\u0631 \u062d\u0648\u0632\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u062a\u0639\u0645\u06cc\u0645 \u062f\u0647\u0646\u062f\u060c SLM\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0628\u0627 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06a9\u06cc\u0641\u06cc\u062a \u0648 \u0645\u0646\u062a\u062e\u0628 \u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u0698\u06cc\u06a9 \u0628\u0647 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u06cc \u0686\u0634\u0645\u06af\u06cc\u0631 \u062f\u0633\u062a \u06cc\u0627\u0628\u0646\u062f \u0648 \u0627\u063a\u0644\u0628 \u06a9\u06cc\u0641\u06cc\u062a \u0631\u0627 \u0628\u0631 \u06a9\u0645\u06cc\u062a \u0635\u0631\u0641 \u062a\u0631\u062c\u06cc\u062d \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u0646\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0645\u0628\u0627\u062f\u0644\u0627\u062a \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u06cc:<\/strong> LLM\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u062a\u0648\u0644\u06cc\u062f \u0645\u062d\u062a\u0648\u0627\u06cc \u0638\u0631\u06cc\u0641 \u0648 \u067e\u06cc\u0686\u06cc\u062f\u0647\u060c \u062f\u0631\u06a9 \u062f\u0642\u06cc\u0642 \u0632\u0628\u0627\u0646 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0648 \u0645\u062f\u06cc\u0631\u06cc\u062a \u0637\u06cc\u0641 \u0648\u0633\u06cc\u0639\u06cc \u0627\u0632 \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0628\u0631\u062a\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f. \u0628\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0627\u0644\u060c \u0645\u0645\u06a9\u0646 \u0627\u0633\u062a \u0628\u0627 \u067e\u06cc\u0686\u06cc\u062f\u06af\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0627\u0635 \u06cc\u06a9 \u062d\u0648\u0632\u0647 \u06cc\u0627 \u062d\u0641\u0638 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u067e\u0627\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u062f\u0631 \u0628\u0631\u0627\u0628\u0631 \u067e\u0631\u0633\u200c\u0648\u062c\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062a\u0646\u0648\u0639 \u0628\u0627 \u0686\u0627\u0644\u0634 \u0645\u0648\u0627\u062c\u0647 \u0634\u0648\u0646\u062f. \u0627\u0632 \u0633\u0648\u06cc \u062f\u06cc\u06af\u0631\u060c SLM\u0647\u0627 \u0627\u06af\u0631\u0686\u0647 \u0627\u0632 \u0646\u0638\u0631 \u0642\u062f\u0631\u062a \u062e\u0627\u0645 \u062a\u0637\u0628\u06cc\u0642\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u06a9\u0645\u062a\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f\u060c \u0627\u0645\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0633\u0631\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631 \u062a\u0646\u0638\u06cc\u0645 \u062f\u0642\u06cc\u0642 (fine-tune) \u0648 \u0645\u0633\u062a\u0642\u0631 \u0634\u0648\u0646\u062f \u0648 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u062c\u0631\u0627\u06cc \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631 \u062e\u0627\u0635 \u0628\u0647 \u0634\u06cc\u0648\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0645\u0642\u0631\u0648\u0646\u200c\u0628\u0647\u200c\u0635\u0631\u0641\u0647\u200c\u062a\u0631 \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631 \u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0645\u0632\u0627\u06cc\u0627\u06cc \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0638\u0647\u0648\u0631 SLM\u0647\u0627 \u0646\u0627\u0634\u06cc \u0627\u0632 \u0686\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u0645\u0632\u06cc\u062a \u0642\u0627\u0646\u0639\u200c\u06a9\u0646\u0646\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u0686\u0627\u0644\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062d\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u0645\u0631\u062a\u0628\u0637 \u0628\u0627 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631 \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 LLM\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0637\u0631\u0641 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0628\u0647\u0631\u0647\u200c\u0648\u0631\u06cc \u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u0648 \u0645\u0642\u0631\u0648\u0646\u200c\u0628\u0647\u200c\u0635\u0631\u0641\u0647 \u0628\u0648\u062f\u0646<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SLM\u0647\u0627 \u0630\u0627\u062a\u0627\u064b \u0627\u0632 \u0646\u0638\u0631 \u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f\u062a\u0631 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f \u0648 \u0628\u0647 \u062a\u0648\u0627\u0646 \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a\u06cc \u0648 \u062d\u0627\u0641\u0638\u0647 \u06a9\u0645\u062a\u0631\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632 \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0648\u06cc\u0698\u06af\u06cc \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0628\u0647\u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u0633\u062a\u0627\u0631\u062a\u0627\u067e\u200c\u0647\u0627 \u06cc\u0627 \u067e\u0631\u0648\u0698\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0627 \u0628\u0648\u062f\u062c\u0647 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u060c \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u062a\u0631 \u0648 \u0645\u0642\u0631\u0648\u0646\u200c\u0628\u0647\u200c\u0635\u0631\u0641\u0647\u200c\u062a\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f. \u0631\u062f\u067e\u0627\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9\u200c\u062a\u0631\u0634\u0627\u0646 (smaller footprint) \u0647\u0645\u0686\u0646\u06cc\u0646 \u0627\u0645\u06a9\u0627\u0646 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631 \u0645\u062d\u0644\u06cc (local deployment) \u0631\u0627 \u0628\u062f\u0648\u0646 \u0646\u06cc\u0627\u0632 \u0628\u0647 \u06a9\u0648\u0627\u0646\u062a\u06cc\u0632\u0627\u0633\u06cc\u0648\u0646 (quantization) \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0641\u0631\u0627\u0647\u0645 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0645\u0631 \u062f\u0631 \u0645\u0642\u0627\u06cc\u0633\u0647 \u0628\u0627 \u0641\u0631\u0627\u062e\u0648\u0627\u0646\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062f\u0627\u0648\u0645 API \u0628\u0647 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631\u060c \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u0628\u0647 \u0635\u0631\u0641\u0647\u200c\u062c\u0648\u06cc\u06cc \u062f\u0631 \u0647\u0632\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627 \u0645\u0646\u062c\u0631 \u0634\u0648\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0627\u0633\u062a\u0646\u062a\u0627\u062c \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631 \u0633\u0631\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0627\u0646\u062f\u0627\u0632\u0647 \u0641\u0634\u0631\u062f\u0647 SLM\u0647\u0627 \u0645\u0633\u062a\u0642\u06cc\u0645\u0627\u064b \u0628\u0647 \u0632\u0645\u0627\u0646 \u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u0634 \u0648 \u067e\u0627\u0633\u062e \u0633\u0631\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631 \u062a\u0628\u062f\u06cc\u0644 \u0645\u06cc\u200c\u0634\u0648\u062f \u0648 \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u06a9\u0647 \u0646\u06cc\u0627\u0632\u0645\u0646\u062f \u062a\u0639\u0627\u0645\u0644\u0627\u062a \u0628\u06cc\u200c\u062f\u0631\u0646\u06af (real-time) \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f\u060c \u0627\u06cc\u062f\u0647\u200c\u0622\u0644 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u0623\u062e\u06cc\u0631 \u06a9\u0645\u062a\u0631 (lower latency) \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u067e\u0644\u06cc\u06a9\u06cc\u0634\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0648\u0628\u0627\u06cc\u0644\u060c \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062a\u0639\u0627\u0645\u0644\u06cc \u0648 \u0645\u062d\u06cc\u0637\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0631\u0627\u06cc\u0627\u0646\u0634 \u0644\u0628\u0647 (edge computing) \u06a9\u0647 \u062f\u0631 \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u067e\u0627\u0633\u062e\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0641\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0647\u0645\u06cc\u062a \u062d\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f\u060c \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631 \u0645\u0647\u0645 \u0627\u0633\u062a. \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u0637\u06cc\u0641 \u0648\u0633\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631\u06cc \u0627\u0632 \u0645\u062d\u06cc\u0637\u200c\u0647\u0627\u060c \u0627\u0632 \u062c\u0645\u0644\u0647 \u0631\u0648\u06cc \u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0644\u0628\u0647 (on-edge devices) \u06cc\u0627 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0628\u0627 \u0638\u0631\u0641\u06cc\u062a \u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u0634\u06cc \u067e\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u200c\u062a\u0631\u060c \u0645\u0633\u062a\u0642\u0631 \u06a9\u0631\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u062a\u062e\u0635\u0635\u06cc<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644\u06cc \u06a9\u0647 LLM\u0647\u0627\u06cc \u0647\u0645\u0647\u200c\u0645\u0646\u0638\u0648\u0631\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0637\u0631\u0627\u062d\u06cc \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f\u060c SLM\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u06cc\u0627 \u062d\u0648\u0632\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0627\u0635 \u062a\u0646\u0638\u06cc\u0645 \u062f\u0642\u06cc\u0642 \u06a9\u0631\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0645\u0631 \u0628\u0647 \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0627\u062c\u0627\u0632\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f \u062a\u0627 \u062f\u0631 \u0633\u0646\u0627\u0631\u06cc\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0647\u062f\u0641\u0645\u0646\u062f\u060c \u0628\u0647 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u06cc \u0642\u0627\u0628\u0644 \u0645\u0642\u0627\u06cc\u0633\u0647 \u06cc\u0627 \u062d\u062a\u06cc \u0628\u0631\u062a\u0631 \u062f\u0633\u062a \u06cc\u0627\u0628\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u062e\u0635\u0635\u200c\u06af\u0631\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u0627\u062d\u062a\u0645\u0627\u0644 \u0628\u0631\u0648\u0632 \u00ab\u062a\u0648\u0647\u0645\u0627\u062a\u00bb (hallucinations) \u06cc\u0627 \u0639\u062f\u0645 \u062f\u0642\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0631\u0627 \u06a9\u0647 \u0645\u0645\u06a9\u0646 \u0627\u0633\u062a \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0647\u0645\u0647\u200c\u0645\u0646\u0638\u0648\u0631\u0647 \u0647\u0646\u06af\u0627\u0645 \u0645\u0648\u0627\u062c\u0647\u0647 \u0628\u0627 \u0645\u062d\u062a\u0648\u0627\u06cc \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631 \u062a\u062e\u0635\u0635\u06cc \u062a\u0648\u0644\u06cc\u062f \u06a9\u0646\u0646\u062f\u060c \u06a9\u0627\u0647\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646 \u0628\u0627 \u0644\u062d\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0627\u0635\u060c \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u0644\u062d\u0646 \u0642\u0627\u0628\u0644 \u0641\u0647\u0645 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u06a9\u0634\u0648\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647\u060c \u062a\u0637\u0628\u06cc\u0642 \u062f\u0627\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0646\u0648\u0622\u0648\u0631\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0644\u06cc\u062f\u06cc \u0645\u062d\u0631\u06a9 \u0645\u0648\u0641\u0642\u06cc\u062a SLM\u0647\u0627<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0627\u062b\u0631\u0628\u062e\u0634\u06cc SLM\u0647\u0627 \u0646\u062a\u06cc\u062c\u0647 \u0637\u0631\u0627\u062d\u06cc \u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u0698\u06cc\u06a9 \u0648 \u0631\u0648\u0634\u200c\u0634\u0646\u0627\u0633\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0627\u0633\u062a.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0627\u0646\u062a\u062e\u0627\u0628 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u0698\u06cc\u06a9 \u0648 \u0631\u0648\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634\u06cc<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u06cc\u06a9 \u0639\u0627\u0645\u0644 \u062d\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u062f\u0631 \u0645\u0648\u0641\u0642\u06cc\u062a SLM\u0647\u0627\u060c \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u0633\u0631\u06cc Phi\u060c \u0627\u0646\u062a\u062e\u0627\u0628 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u0698\u06cc\u06a9 \u0648 \u0631\u0648\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634\u06cc \u0646\u0648\u0622\u0648\u0631\u0627\u0646\u0647 \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627\u0633\u062a. \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0645\u0631 \u0634\u0627\u0645\u0644 \u0627\u0648\u0644\u0648\u06cc\u062a\u200c\u0628\u0646\u062f\u06cc \u06a9\u06cc\u0641\u06cc\u062a \u0628\u0631 \u06a9\u0645\u06cc\u062a \u062f\u0631 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634\u06cc \u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u0627\u063a\u0644\u0628 \u0627\u0632 \u0645\u062c\u0645\u0648\u0639\u0647 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062a\u0631\u06a9\u06cc\u0628\u06cc (synthetic) \u0628\u0627 \u00ab\u06a9\u06cc\u0641\u06cc\u062a \u06a9\u062a\u0627\u0628 \u062f\u0631\u0633\u06cc\u00bb \u062f\u0631 \u06a9\u0646\u0627\u0631 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0648\u0628 \u06a9\u0647 \u0628\u0627 \u062f\u0642\u062a \u06af\u0632\u06cc\u0646\u0634 \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f\u060c \u0628\u0647\u0631\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u0628\u0631\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0631\u0648\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u060c \u062d\u062a\u06cc \u062f\u0631 \u0645\u0642\u06cc\u0627\u0633 \u06a9\u0648\u0686\u06a9\u200c\u062a\u0631\u060c \u0627\u0633\u062a\u062f\u0644\u0627\u0644 \u0639\u0642\u0644 \u0633\u0644\u06cc\u0645 \u0648 \u062f\u0627\u0646\u0634 \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0642\u0648\u06cc \u0631\u0627 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0646\u0647\u0627\u062f\u06cc\u0646\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f. \u062a\u06a9\u0646\u06cc\u06a9\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u062a\u0642\u0637\u06cc\u0631 \u062f\u0627\u0646\u0634 (knowledge distillation) \u0648 \u06cc\u0627\u062f\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u0627\u0646\u062a\u0642\u0627\u0644 (transfer learning) \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9\u200c\u062a\u0631 \u0631\u0627 \u0642\u0627\u062f\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u0646\u062f \u062a\u0627 \u062f\u0631 \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u062a\u062d\u0644\u06cc\u0644\u060c \u062a\u0631\u062c\u0645\u0647 \u0648 \u062e\u0644\u0627\u0635\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0628\u0627 \u0633\u0631\u0639\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0644\u0627\u062a\u0631 \u062f\u0631 \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634\u060c \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u06cc \u0639\u0627\u0644\u06cc \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647 \u0628\u0627\u0634\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u062a\u06a9\u0646\u06cc\u06a9\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0647\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0645\u062f\u0644<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u0628\u06cc\u0634\u062a\u0631 \u06a9\u0627\u0631\u0627\u06cc\u06cc\u060c SLM\u0647\u0627 \u0627\u0632 \u0631\u0648\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062e\u062a\u0644\u0641 \u0628\u0647\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0645\u062f\u0644 \u0628\u0647\u0631\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u0628\u0631\u0646\u062f:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u06a9\u0648\u0627\u0646\u062a\u06cc\u0632\u0627\u0633\u06cc\u0648\u0646 (Quantization):<\/strong> \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u06a9\u0646\u06cc\u06a9 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u067e\u0647\u0646\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u062a \u067e\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u200c\u062a\u0631 (\u0645\u062b\u0644\u0627\u064b INT8 \u06cc\u0627 INT4) \u0641\u0634\u0631\u062f\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f \u062a\u0627 \u0631\u062f\u067e\u0627\u06cc \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a\u06cc \u0648 \u062d\u0627\u0641\u0638\u0647 \u0631\u0627 \u06a9\u0627\u0647\u0634 \u062f\u0647\u062f \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0646\u062a\u0627\u062c \u0633\u0631\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631 \u0648 \u0627\u0631\u0632\u0627\u0646\u200c\u062a\u0631\u06cc \u0631\u0627 \u0645\u0645\u06a9\u0646 \u0633\u0627\u0632\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u062a\u0646\u0638\u06cc\u0645 \u062f\u0642\u06cc\u0642 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631-\u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f (Parameter-Efficient Fine-Tuning &#8211; PEFT):<\/strong> \u0631\u0648\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f LoRA (\u062a\u0637\u0628\u06cc\u0642 \u0631\u062a\u0628\u0647-\u067e\u0627\u06cc\u06cc\u0646) \u0628\u0647 \u062c\u0627\u06cc \u06a9\u0644 \u0634\u0628\u06a9\u0647\u060c \u0627\u0645\u06a9\u0627\u0646 \u062a\u0646\u0638\u06cc\u0645 \u062f\u0642\u06cc\u0642 \u0632\u06cc\u0631\u0645\u062c\u0645\u0648\u0639\u0647 \u06a9\u0648\u0686\u06a9\u06cc \u0627\u0632 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062f\u0644 \u0631\u0627 \u0641\u0631\u0627\u0647\u0645 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0645\u0631 \u0647\u0632\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062d\u0627\u0633\u0628\u0627\u062a\u06cc \u0648 \u0646\u06cc\u0627\u0632\u0645\u0646\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062d\u0627\u0641\u0638\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u0646\u0637\u0628\u0627\u0642 \u0628\u0627 \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u06cc\u0627 \u062d\u0648\u0632\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062c\u062f\u06cc\u062f \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u0645\u06cc\u0632\u0627\u0646 \u0642\u0627\u0628\u0644 \u062a\u0648\u062c\u0647\u06cc \u06a9\u0627\u0647\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f \u0648 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062a\u062e\u0635\u0635\u06cc \u0631\u0627 \u0639\u0645\u0644\u06cc\u200c\u062a\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0646\u0645\u0648\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0631\u062c\u0633\u062a\u0647 \u0627\u0632 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0686\u0646\u062f\u06cc\u0646 SLM \u0642\u0627\u0628\u0644 \u062a\u0648\u062c\u0647\u060c \u067e\u062a\u0627\u0646\u0633\u06cc\u0644 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0648\u0632\u0647 \u0646\u0648\u0638\u0647\u0648\u0631 \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u0646\u0645\u0627\u06cc\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u06af\u0630\u0627\u0631\u0646\u062f:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u0633\u0631\u06cc Phi \u0645\u0627\u06cc\u06a9\u0631\u0648\u0633\u0627\u0641\u062a (Phi 1, 1.5, 2, and 3-mini):<\/strong> \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u060c \u0628\u0647\u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 Phi-2 (\u0628\u0627 \u06f2.\u06f7 \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0631\u062f \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631)\u060c \u0628\u0627 \u062f\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0628\u06cc \u0628\u0647 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u0627\u0633\u062a\u062b\u0646\u0627\u06cc\u06cc \u062f\u0631 \u0627\u0633\u062a\u062f\u0644\u0627\u0644 \u0631\u06cc\u0627\u0636\u06cc\u060c \u0627\u0631\u0632\u06cc\u0627\u0628\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0639\u0642\u0644 \u0633\u0644\u06cc\u0645\u060c \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u0645\u0646\u0637\u0642\u06cc\u060c \u062f\u0631\u06a9 \u0645\u0637\u0644\u0628 \u0648 \u062e\u0644\u0627\u0635\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0645\u062a\u0646 \u0627\u0632 \u0637\u0631\u06cc\u0642 \u0627\u0646\u062a\u062e\u0627\u0628 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u0698\u06cc\u06a9 \u0648 \u062a\u06a9\u0646\u06cc\u06a9\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0642\u06cc\u0627\u0633\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u0646\u0648\u0622\u0648\u0631\u0627\u0646\u0647\u060c \u0642\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0645\u0642\u06cc\u0627\u0633\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc  \u0645\u0631\u0633\u0648\u0645 \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u0686\u0627\u0644\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0634\u0646\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mistral 7B \u0648 Mistral Small 22B:<\/strong> \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f \u0648 \u0645\u0646\u0628\u0639\u200c\u0628\u0627\u0632 \u0634\u0646\u0627\u062e\u062a\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u0634\u0648\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u062f\u0631 \u0645\u0639\u06cc\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0631\u0632\u06cc\u0627\u0628\u06cc (benchmarks) \u06a9\u062f \u0648 \u0627\u0633\u062a\u062f\u0644\u0627\u0644 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u062e\u0648\u0628\u06cc \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f. Mistral Small 22B \u062f\u0627\u0631\u0627\u06cc \u06cc\u06a9 \u067e\u0646\u062c\u0631\u0647 \u0628\u0627\u0641\u062a (context window) \u06f1\u06f2\u06f8 \u0647\u0632\u0627\u0631 \u062a\u0648\u06a9\u0646\u06cc \u0627\u0633\u062a \u0648 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646 \u0627\u0632 \u0622\u0646 \u0628\u0647\u200c\u0635\u0648\u0631\u062a \u0645\u062d\u0644\u06cc \u0648 \u0628\u062f\u0648\u0646 \u0627\u0641\u062a \u0646\u0627\u0634\u06cc \u0627\u0632 \u06a9\u0648\u0627\u0646\u062a\u06cc\u0632\u0627\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u06a9\u0631\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gemma 2b \u06af\u0648\u06af\u0644:<\/strong> \u06cc\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u06af\u0631 \u0627\u0632 SLM\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u0628\u0627 \u06a9\u0627\u0631\u0627\u06cc\u06cc \u0628\u0627\u0644\u0627 \u0637\u0631\u0627\u062d\u06cc \u0634\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Orca 2:<\/strong> \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644 \u06a9\u0647 \u0628\u0631 \u067e\u0627\u06cc\u0647 \u062e\u0627\u0646\u0648\u0627\u062f\u0647 LLaMA 2 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647 \u0627\u0633\u062a\u060c \u0627\u0632 \u0637\u0631\u06cc\u0642 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062a\u0631\u06a9\u06cc\u0628\u06cc \u0633\u0641\u0627\u0631\u0634\u06cc \u0648 \u062a\u06a9\u0646\u06cc\u06a9\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0633\u062a\u062f\u0644\u0627\u0644 \u0645\u062a\u0646\u0648\u0639\u060c \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u0628\u0647 \u0633\u0637\u0648\u062d \u0627\u0633\u062a\u062f\u0644\u0627\u0644 \u0648 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u06cc \u062f\u0633\u062a \u06cc\u0627\u0628\u062f \u06a9\u0647 \u067e\u06cc\u0634 \u0627\u0632 \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u0635\u0648\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0634\u062f \u0645\u0646\u062d\u0635\u0631 \u0628\u0647 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u0627\u0633\u062a.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>DistilBERT \u0648 MobileBERT:<\/strong> \u0646\u0645\u0648\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0627\u0632 SLM\u0647\u0627 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0628\u0647 \u062f\u0644\u06cc\u0644 \u06a9\u0627\u0631\u0627\u06cc\u06cc \u062e\u0648\u062f \u062f\u0631 \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u06af\u0648\u0646\u0627\u06af\u0648\u0646 \u0645\u0624\u062b\u0631\u0646\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>OpenELM:<\/strong> \u06cc\u06a9 \u0645\u062f\u0644 \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9 \u0648 \u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f \u06a9\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u0631\u0648\u06cc \u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647 (on-device) \u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0627\u0633\u062a.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Llama-3:<\/strong> \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631\u06cc \u0628\u0627 \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc \u0622\u0632\u0627\u062f \u0648 \u06f2.\u06f7 \u0645\u06cc\u0644\u06cc\u0627\u0631\u062f \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631 \u06a9\u0647 \u062f\u0631 \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0638\u0631\u06cc\u0641\u060c \u062a\u0631\u062c\u0645\u0647 \u0648 \u062a\u0648\u0644\u06cc\u062f \u0645\u062d\u0627\u0648\u0631\u0627\u062a \u0645\u0647\u0627\u0631\u062a \u062f\u0627\u0631\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>IBM Granite:<\/strong> \u06cc\u06a9 SLM \u0627\u0646\u062d\u0635\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u0647 \u06a9\u0627\u0631\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u0642\u0627\u0628\u0644\u06cc\u062a \u0633\u0641\u0627\u0631\u0634\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0648 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u0642\u0648\u06cc \u062f\u0631 \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641 \u062e\u0627\u0635 \u0631\u0627 \u0627\u0631\u0627\u0626\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc SLM\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u062f\u0646\u06cc\u0627\u06cc \u0648\u0627\u0642\u0639\u06cc<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">SLM\u0647\u0627 \u0622\u0645\u0627\u062f\u0647 \u062f\u06af\u0631\u06af\u0648\u0646 \u0633\u0627\u062e\u062a\u0646 \u0628\u062e\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062e\u062a\u0644\u0641\u060c \u0628\u0647\u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 \u062f\u0631 \u0645\u0648\u0627\u0631\u062f\u06cc \u06a9\u0647 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u06cc\u062a \u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u06cc\u0627 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u0628\u06cc\u200c\u062f\u0631\u0646\u06af \u0627\u0647\u0645\u06cc\u062a \u062d\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u062f\u0627\u0631\u062f\u060c \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"https:\/\/drjk.ir\/blog\/large-language-models-agriculture-book\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/drjk.ir\/blog\/large-language-models-agriculture-book\/\">\u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc<\/a>:<\/strong> SLM\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u062e\u062f\u0645\u0627\u062a \u0645\u0634\u0627\u0648\u0631\u0647\u200c\u0627\u06cc \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc \u0645\u0628\u062a\u0646\u06cc \u0628\u0631 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0631\u0627 \u0628\u0627 \u0627\u0631\u0627\u0626\u0647 \u062a\u0648\u0635\u06cc\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u200c\u062f\u0631\u0646\u06af\u060c \u0628\u0648\u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0634\u062f\u0647 \u0648 \u0645\u0642\u0631\u0648\u0646\u200c\u0628\u0647\u200c\u0635\u0631\u0641\u0647 \u0628\u0647 \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u0627\u0646\u060c \u0628\u0647\u0628\u0648\u062f \u0628\u062e\u0634\u0646\u062f. \u0622\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc \u0631\u0627 \u062a\u062c\u0632\u06cc\u0647 \u0648 \u062a\u062d\u0644\u06cc\u0644 \u06a9\u0631\u062f\u0647\u060c \u0639\u0644\u0627\u0626\u0645 \u0645\u062d\u0635\u0648\u0644 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u062a\u0634\u062e\u06cc\u0635 \u0634\u0646\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc \u06a9\u0646\u0646\u062f \u0648 \u0631\u0627\u0647\u200c\u062d\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0631\u0627 \u0627\u0631\u0627\u0626\u0647 \u062f\u0647\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0628\u0647 \u06a9\u0627\u0647\u0634 \u062a\u0634\u062e\u06cc\u0635\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0633\u062a \u06a9\u0645\u06a9 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f. SLM\u0647\u0627\u06cc \u062a\u062e\u0635\u0635\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0648\u0638\u0627\u06cc\u0641\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u0628\u0627\u0632\u0634\u0646\u0627\u0633\u06cc \u0645\u0648\u062c\u0648\u062f\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0627\u0645\u200c\u062f\u0627\u0631 (Named Entity Recognition &#8211; NER) \u062f\u0631 \u062d\u0648\u0632\u0647 \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u062f\u0631 \u0622\u0646\u060c \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0631\u0645\u0632\u06af\u0630\u0627\u0631 (encoder models) \u062a\u0646\u0638\u06cc\u0645 \u062f\u0642\u06cc\u0642\u200c\u0634\u062f\u0647 \u0628\u0627 \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u062f\u0627\u062f\u0647 (data augmentation) \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f\u06cc \u0628\u0647\u062a\u0631 \u0627\u0632 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0648\u0644\u062f \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f ChatGPT \u0627\u0632 \u062e\u0648\u062f \u0646\u0634\u0627\u0646 \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f. \u06cc\u06a9 \u0645\u062f\u0644 \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0628\u06a9 \u0648 \u062e\u0627\u0635 \u062f\u0627\u0645\u0646\u0647 \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc\u060c \u0627\u0632 \u0642\u0627\u0628\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0648\u0632\u0628\u0627\u0646\u0647 \u0628\u0647 \u0632\u0628\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0686\u06cc\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0646\u062f\u0627\u0631\u06cc\u0646 \u0648 \u0627\u0648\u06cc\u063a\u0648\u0631\u06cc \u067e\u0634\u062a\u06cc\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u062f\u0627\u0646\u0634 \u062a\u062e\u0635\u0635\u06cc \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc \u0628\u0647\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0634\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0644\u0628\u0647 (Edge Devices):<\/strong> \u0627\u0646\u062f\u0627\u0632\u0647 \u06a9\u0648\u0686\u06a9\u200c\u062a\u0631\u060c \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631 \u0628\u0631 \u0631\u0648\u06cc \u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0628\u0627 \u0642\u0627\u0628\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u0634\u06cc \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u062a\u0644\u0641\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0647\u0648\u0634\u0645\u0646\u062f \u0648 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0647\u0641\u062a\u0647 (embedded systems) \u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0686\u062a\u200c\u0628\u0627\u062a\u200c\u0647\u0627 \u0648 \u062e\u062f\u0645\u0627\u062a \u0645\u0634\u062a\u0631\u06cc\u0627\u0646:<\/strong> SLM\u0647\u0627 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0686\u062a\u200c\u0628\u0627\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f \u0648 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062a\u0639\u0627\u0645\u0644\u06cc \u062e\u062f\u0645\u0627\u062a \u0645\u0634\u062a\u0631\u06cc\u0627\u0646 \u0631\u0627 \u0642\u062f\u0631\u062a \u0628\u062e\u0634\u0646\u062f \u0648 \u062a\u0639\u0627\u0645\u0644\u0627\u062a \u0633\u0631\u06cc\u0639 \u0648 \u0628\u06cc\u200c\u062f\u0631\u0646\u06af \u0631\u0627 \u0641\u0631\u0627\u0647\u0645 \u06a9\u0646\u0646\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u062a\u0648\u0644\u06cc\u062f \u0648 \u062e\u0644\u0627\u0635\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0645\u062d\u062a\u0648\u0627:<\/strong> \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644\u06cc \u06a9\u0647 LLM\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u062f\u0631 \u062a\u0648\u0644\u06cc\u062f \u0645\u062d\u062a\u0648\u0627\u06cc \u067e\u06cc\u0686\u06cc\u062f\u0647 \u0628\u0631\u062a\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f\u060c SLM\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f Phi-2 \u0647\u0645\u0686\u0646\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0628\u0631\u0627\u06cc \u062e\u0644\u0627\u0635\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0645\u062a\u0646 \u0648 \u062f\u0631\u06a9 \u0645\u0637\u0644\u0628 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631 \u0628\u0627\u0644\u0627\u06cc\u06cc \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647 \u0628\u0627\u0634\u0646\u062f.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0639\u06cc\u0628\u200c\u06cc\u0627\u0628\u06cc \u0641\u0646\u06cc:<\/strong> \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f CogVLM \u06a9\u0647 \u06cc\u06a9 SLM \u0628\u0627 \u0642\u0627\u0628\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0686\u0646\u062f\u0648\u062c\u0647\u06cc (multimodal) \u0627\u0633\u062a\u060c \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0639\u06cc\u0628\u200c\u06cc\u0627\u0628\u06cc \u0641\u0646\u06cc \u0627\u0632 \u0637\u0631\u06cc\u0642 \u06cc\u06a9 \u0631\u0627\u0628\u0637 \u0686\u062a \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0634\u0648\u0646\u062f\u061b \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u0645\u062b\u0627\u0644\u060c \u0628\u0627 \u062a\u0648\u0636\u06cc\u062d \u0645\u0641\u0627\u0647\u06cc\u0645 \u0627\u0632 \u0631\u0648\u06cc \u062a\u0635\u0627\u0648\u06cc\u0631 \u06a9\u062a\u0627\u0628\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0631\u0633\u06cc.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0646\u062a\u06cc\u062c\u0647\u200c\u06af\u06cc\u0631\u06cc<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0686\u06a9 (SLMs) \u0646\u0645\u0627\u06cc\u0627\u0646\u06af\u0631 \u06cc\u06a9 \u062a\u063a\u06cc\u06cc\u0631 \u0645\u062d\u0648\u0631\u06cc \u062f\u0631 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0648 \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627 \u0628\u0627 \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0628\u0631 \u06a9\u0627\u0631\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u06cc \u0648 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u062a\u062e\u0635\u0635\u06cc\u060c \u0628\u0631 \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0627\u0632 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0639\u0645\u0644\u06cc \u0645\u0631\u062a\u0628\u0637 \u0628\u0627 \u0647\u0645\u062a\u0627\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u0632\u0631\u06af\u200c\u062a\u0631 \u062e\u0648\u062f \u063a\u0644\u0628\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u0646\u062f. \u0646\u0648\u0622\u0648\u0631\u06cc\u200c\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u0627\u0646\u062a\u062e\u0627\u0628 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u0698\u06cc\u06a9\u060c \u0631\u0648\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634\u06cc \u067e\u06cc\u0634\u0631\u0641\u062a\u0647 \u0648 \u062a\u06a9\u0646\u06cc\u06a9\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0647\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0645\u062f\u0644 \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u06a9\u0648\u0627\u0646\u062a\u06cc\u0632\u0627\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0648 \u062a\u0646\u0638\u06cc\u0645 \u062f\u0642\u06cc\u0642 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u062a\u0631-\u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f\u060c SLM\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u0642\u0627\u062f\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f \u062a\u0627 \u062f\u0631 \u0633\u0646\u0627\u0631\u06cc\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062a\u0646\u0648\u0639 \u062f\u0646\u06cc\u0627\u06cc \u0648\u0627\u0642\u0639\u06cc\u060c \u0627\u0632 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0634\u0627\u0648\u0631\u0647 \u06a9\u0634\u0627\u0648\u0631\u0632\u06cc \u06af\u0631\u0641\u062a\u0647 \u062a\u0627 \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u0628\u0631\u062f\u06cc \u0631\u0648\u06cc \u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647\u060c \u0628\u0647 \u0646\u062a\u0627\u06cc\u062c \u0686\u0634\u0645\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u062f\u0633\u062a \u06cc\u0627\u0628\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0645\u0633\u062a\u0645\u0631 SLM\u0647\u0627 \u06a9\u0647 \u0646\u0645\u0648\u0646\u0647 \u0622\u0646 \u062f\u0631 \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u0633\u0631\u06cc Phi \u060cMistral \u0648 Orca 2 \u0645\u0634\u0647\u0648\u062f \u0627\u0633\u062a\u060c \u0622\u06cc\u0646\u062f\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0627\u0645\u06cc\u062f\u0648\u0627\u0631\u06a9\u0646\u0646\u062f\u0647 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0631\u0627\u0647\u200c\u062d\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0633\u0641\u0627\u0631\u0634\u06cc\u200c\u062a\u0631\u060c \u0645\u0642\u0631\u0648\u0646\u200c\u0628\u0647\u200c\u0635\u0631\u0641\u0647\u200c\u062a\u0631 \u0648 \u0642\u0627\u0628\u0644 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631\u062a\u0631 \u0646\u0648\u06cc\u062f \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f. \u0628\u0627 \u067e\u06cc\u0634\u0631\u0641\u062a \u062a\u062d\u0642\u06cc\u0642\u0627\u062a\u060c SLM\u0647\u0627 \u0628\u06cc\u0634 \u0627\u0632 \u067e\u06cc\u0634 \u0646\u0634\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0639\u0645\u0644\u06a9\u0631\u062f \u0628\u0627\u0644\u0627 \u0647\u0645\u06cc\u0634\u0647 \u0645\u0633\u062a\u0644\u0632\u0645 \u0645\u0642\u06cc\u0627\u0633 \u0639\u0638\u06cc\u0645 \u0646\u06cc\u0633\u062a \u0648 \u0628\u062f\u06cc\u0646 \u062a\u0631\u062a\u06cc\u0628\u060c \u0631\u0627\u0647 \u0631\u0627 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u0633\u062a\u0642\u0631\u0627\u0631 \u0641\u0631\u0627\u06af\u06cc\u0631 \u0648 \u0645\u0633\u0626\u0648\u0644\u0627\u0646\u0647 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u062f\u0631 \u0635\u0646\u0627\u06cc\u0639 \u0645\u062e\u062a\u0644\u0641 \u0648 \u0632\u0646\u062f\u06af\u06cc \u0631\u0648\u0632\u0645\u0631\u0647 \u0647\u0645\u0648\u0627\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u06a9\u0644\u06cc\u062f\u06cc<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Alammar, J., &amp; Grootendorst, M. (2024). <em>Hands-on large language models: Language understanding and generation<\/em>. O&#8217;Reilly Media.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Baum, D. (2024). <em>Generative AI and LLMs for dummies<\/em>. John Wiley &amp; Sons.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Bahree, A. (2024). <em>Generative AI in action<\/em>. Manning Publications.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Campesato, O. (2024). <em>Large language models: An introduction (MLI Generative AI Series)<\/em>. De Gruyter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">De, S., Sanyal, D. K., &amp; Mukherjee, I. (2025). Fine-tuned encoder models with data augmentation beat ChatGPT in agricultural named entity recognition and relation extraction. <em>Expert Systems with Applications, 277<\/em>, 127126. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.eswa.2025.127126\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.eswa.2025.127126<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Dofitas, C., Kim, Y.-W., &amp; Byun, Y.-C. (2025). Advanced agricultural query resolution using ensemble-based large language models. IEEE Access, 13, 34732-34746. <a>https:\/\/doi.org\/10.1109\/ACCESS.2025.3541602<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Kamath, U., Keenan, K., Somers, G., &amp; Sorenson, S. (2024). <em>Large language models: A deep dive: Bridging theory and practice.<\/em> Springer. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-65647-7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-65647-7<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Kulkarni, A., Shivananda, A., Kulkarni, A., &amp; Gudivada, D. (2023). <em>Applied generative AI for beginners: Practical knowledge on diffusion models, ChatGPT, and other LLMs<\/em>. Apress. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-1-4842-9994-4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-1-4842-9994-4<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Owiti, T., &amp; Kipkebut, A. (2025). Enhancing AI-driven farming advisory in Kenya with efficient RAG agents via quantized fine-tuned language models. In <em>Proceedings of the Sixth Workshop on African Natural Language Processing (AfricaNLP 2025)<\/em> (pp. 24-30). Association for Computational Linguistics.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Pan, K., Zhang, X., &amp; Chen, L. (2024). Research on the training and application methods of a lightweight agricultural domain-specific large language model supporting Mandarin Chinese and Uyghur. <em>Applied Science<\/em>s, 14(13), 5764. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/app14135764\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.3390\/app14135764<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Rao, S., &amp; Ranganath, P. (2025). Climate-resilient agriculture: Leveraging language models for mitigation and adaptation. In R. K. Srivastava &amp; A. Chakraborty (Eds.), <em>Mitigation and adaptation strategies against climate change in natural systems<\/em> (<em>Environmental Earth Sciences<\/em>). Springer. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-75968-0_19\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-75968-0_19<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Shentsov, Y. A., Chernysheva, T. Y., Glukhikh, I. N., &amp; Glukhikh, D. I. (2025). Development and use of LLM-agents to automate business processes of a smart farm. In A. Gibadullin (Ed.), <em>Digital and information technologies in economics and management. DITEM 2024<\/em> (Lecture Notes in Networks and Systems, Vol. 1422, pp. 49-61). Springer. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-94273-0_6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-031-94273-0_6<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">Subramanian, S. (2024). <em>Large language model-based solutions: How to deliver value with cost-effective generative AI applications<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator aligncenter has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-left\">Summary<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" dir=\"ltr\">&#8220;<strong>Small Language Models (SLMs): The Future of Efficient and Accessible AI<\/strong>&#8221; describes how Small Language Models (SLMs) are emerging as a new paradigm in AI, offering a compelling balance of performance, efficiency, and accessibility. SLMs are scaled-down versions of larger language models, typically operating with millions to a few billion parameters, significantly fewer than the tens to hundreds of billions in Large Language Models (LLMs). This reduced size translates into significantly less computational power, memory, and energy for training and inference, making them more accessible and cost-effective. Unlike LLMs that rely on massive data volumes, SLMs achieve impressive performance through strategically selected, high-quality data, prioritizing quality over sheer quantity. They are faster to fine-tune and deploy and are well-suited for running very specific tasks in a more cost-effective way. Key advantages of SLMs include resource efficiency and cost-effectiveness, faster inference and deployment ideal for real-time applications and edge devices, and specialized performance when fine-tuned for specific tasks or domains, often surpassing general-purpose models in targeted scenarios. Their success is driven by innovations such as strategic data selection (e.g., &#8220;textbook-quality&#8221; synthetic datasets), innovative training approaches (e.g., knowledge distillation), and model optimization techniques like quantization and Parameter-Efficient Fine-Tuning (PEFT). Notable examples include Microsoft&#8217;s Phi series, Mistral 7B, Google&#8217;s Gemma 2b, and Orca 2. SLMs are transforming various sectors, including agricultural applications by providing real-time, localized recommendations and supporting domain-specific tasks, and are highly suitable for edge devices, chatbots, content summarization, and technical troubleshooting. The continued development of SLMs indicates a promising future for more customized, cost-effective, and deployable AI solutions, demonstrating that high performance does not always necessitate massive scale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0686\u0634\u0645\u200c\u0627\u0646\u062f\u0627\u0632 \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc (AI) \u0648 \u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u0634 \u0632\u0628\u0627\u0646 \u0637\u0628\u06cc\u0639\u06cc (NLP) \u067e\u06cc\u0648\u0633\u062a\u0647 \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0644 \u062a\u062d\u0648\u0644 \u0627\u0633\u062a \u0648 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u06cc\u0627\u0646\u060c \u0645\u062f\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0632\u0628\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0632\u0631\u06af (Large Language Models &#8211; LLMs) \u0628\u0647 \u062f\u0644\u06cc\u0644 \u0642\u0627\u0628\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0686\u0634\u0645\u06af\u06cc\u0631\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1303,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-754","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artificial-intelligence"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=754"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/754\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/drjk.ir\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}